Suizidioa oso berba gutxi egiten den gai bat da, tabu bat. Parte batez ulertzen dut, oso gai delikatua izan daiteke, baina oso ondo dator tabuak kentzea, denataz hitz egin behar da, gainera, horretaz berba egitea, agian, horrelako egoeran dagoen norbaiti laguntzen dio, eta ikusten du nola irtenbideak daude, klasean komentatu genuen moduan, gurasoei, lagunei, zure alboko jendearekin berba egitea eta asaldu ez zaudela denboraldi ona pasatzen, edo psikologo bati laguntza eskatu. 

Nire ikuspuntutik ez nuke inoiz horrelako gauza bat egingo, ezta planteatu bez, oso gogorra izango zen nire albokoentzako, min asko sentitzen bada zure alboko bat hiltzen denean, gainera bere burua hiltzen badu, kulpa handia sentituko zuten. Baina ezin dut ezer esan suizidatzen den norbaiti buruz, bere burua hil harte heltzen bada, oso-oso txarto pasatzen dagoelako da, eta ez duelako irtenbide bat ikuste, ikusten du ez duela ezer aldatzen, eta dana txarto doala eta bere burua hiltzea erabakitzea oso gogorra izan behar da.

Eztabaida handia da norbait suizidatzen bada zer den? Koldarra edo ausarta? Nire ustez biak, oso ausarta izan behar zara zure burua hiltzeko, pisu batetik botatzeko pausua ematea edo pistola batekin burua tirokatzea oso ausartek bakarrik egin ahal dute, baina ere koldarrak direla esan dezakegu, nahigo dutelako bizitzataz ihes egitea, eta ez geratzea denboraldi txar horri buelta heman arte. Nire jstez beti egongo da buelta bat, denok pasatuko dugu momentu txarrak, baina ere oso onak, eta azken horrekin geratzea da garrantzitzuena.

Oraingo gizartean nire ustez, futbola asko eta asko influentziatzen du, futbolagaitik masa sozial oso handiak mugitzen dira, futbol zelaietan milaka eta milaka pertsona sartzen dira, hori finalak daudenean, bider bi edo bider hiru gertatzen da masa sozialen mugimendua, eta ikusi da bi haste buru hauetan, non pertsona asko irten dira Athletic-eko ekipazioarekin kalera eta bere taldeari animatzera joan dira, denbora txar bat pasatzen gaude eta gendea halaber kalera irten da, hor ikusten da zenbat animatzen dugun gure taldea.

Nire ustez ez genekien zenbat mugitzen duen futbola, baina horain dela aste bat irten zen Superligakoa, eta Inglaterrako sei talde handiko fan gustiak kaleratu ziren horren kontra, haiek haien futbola gustoko dutelako eta ez dute nahi milioiak eta milioak, bakarrik haien taldea jolasten bere hiriko beste talde batzuekin. Horrekin lotuta ikus dezakegu Athletic-en filosofia, nahiago dugula gure taldea filosofiarekin mantentzea eta bigarren mailara jaistea, gure filosofia kentzea baino. Filosofia da mundu guztiko beste taldeetatik bereizten diguna eta filosofia horretatik guk beste taldeengan ateratzen duguna da.

Uste dut Dibizio Urdinekoak direzela, Bigarren Mundu Gerran Alemania naziaren aldeko URRSaren aurka borrokatzeko izena eman zuten espainiar boluntario talde bat. Falangekoak, 1933ko urriaren 29an José Antonio Primo de Riverak, Miguel Primo de Rivera diktadorearen lehengusuak, sortutako alderdi politiko faxista izan zen.

Faxismoa ideologia politiko eta kultural bat da, korporatibismoa deritzon batasun monolitikoko proiektu batean oinarritua; horregatik, nazioaren ideia goraipatzen du gizabanakoaren edo klasearen ideiaren aurrean; desadostasun politikoa ezabatzen du alderdi bakar baten mesedetan, eta lokalismoak zentralismoaren mesedetan.

Nire ustez Isabelek esaten duenarekin ez nau batere adoz, ezin da izan horrelako pentsaerak egotea horaindik, nola esan dezake Juduak direzela arazoa, oso pentsaera antikuatua da.

Adierazpen-askatasuna da pertsona bakoitza berak pentsatzen duena azaldu ahal duela, hau da, berdin da zer pentsamendu edukitea, zuk aske zarela zure pentsamenduak adieraztzeko. Nire ustez oso importantea da hori egotea, horain bizitzen hari garen momentuekin, ezin gara isildu, pentsatzen dugun guztia esateko askatasuna eduki behar dugu, bedin da zer esan, zure pentsaera motarekin adoz edo guztiz kontra joatea, askatasuna egon behar da pentzatsen duzuna esateko.

Kaixo ikasleok,

Oraingoan sarrera berezi bat prestatu beharko duzue, nire ustez zuen adinean oso garrantzitsuak diren gaiak landuz. Horretarako ain famatua den LA ISLA DE LAS TENTACIONES telesaila izango duzue erreferentziatzat.  Aste Santu osoa izango duzuenez lan egiteko eta gaia garrantzitsua dela uste dudalako, gutxieneko hitz kopurua 400 hitzera luzatuko dut.

Guztiok ezagutzen dugu telesail hori eta askok ikusi egiten duzue baina, horrelako telesailek gazteen kulturan eta baloreetan izan ditzaketen ondorioetaz pentsatzen dugu? Zein balore dira programa honetan sustatzen direnak? Bikotekideen edo maitasunaren zein irudi ematen da? Eta sexualitatearena? Uste duzu horrelako telesailak kanon estetikoak, estereotipoak, sexualizazioa, posesibitatea edo jeloskortasuna sustatu egiten duela? Uste duzu telesail  hauek gugan eragina dutela nolabait (gorputzari edo estetiraki ematen zaion garrantzia, bizitzan plazerra bilatzea helburu bakarra izatea…). Uste duzu gazteek horrelako telesailak ikusi beharko lituzketela?

Galdera hauek erabili erreferentzia bezala, ez da derrigorrezkoa guztiak erantzutea edo zuzenean erantzutea.

Nire ustez isla de las tentaciones telesail bat bakarrik da, eta horrela ikusi behar da, ez hortik ikasteko edo hor ikusten diren pertsonaiak egindakoa zure bizitzan ere horrela egin. Hau da, la isla de las tentaciones-en ikusten dena bakarrik begiratu behar da denbora pasa moduan, beste denbora pasa modukoek, adibidez: filmak, liburu bat irakurri… etabar. Baina la isla de las tentaciones telesailekoek egiten dutena ez danok egin dute txarto, 3 aldian adibidez, bikote batek telesailetik irten dira batera eta hortik irtetzerakoan diote eskonduko direla, han konturatu direlako asko maite direla, kasu horrean oso polita izan da, baina beste kasu batzuetan oso txarto atera da, adibidez Manuel deitutako mutiko batek edo Marina deitutako neska bat, haien bikoteari adarrak jarri dizkiote telesailean, eta espainia guztiaren haurrean. Adarrak jartzen dioten pertsonak asko eta asko sufritu daiteke, haien bikotea egiten duen guztia ikusten dutelako eta ere espainia guztiak ikusten du eta horri buruz bromak egiten dituzte, oso mingarria izan daiteke.

Ni nire bikotearekin arazoak baditut eta bikotea haurrera atera nahi badut, egiten dudan azkenengoa telesail batera joatea da, arazoak konpontzekoa hitz egin behar da edo laguntza eskatu psikologo bati edo horrelako gauzak, ez telesail batean zure bikotea aprueba jarri. Horregaitik pentsatzen dut, ez nintzateke inoiz telesail horretara joango.

Pentsatzen dut telesaileko pertsonaiak oso gutxiek egietan doaz haien bikotearekin jarraituko, nire ustez famaren bila doaz, eta haiek badakite adarrak jarriko dituztela ala ez.

Egia da horrelako telesailak kanon estetiko batzuk jartzen dituztela, eta kanon estetiko horrek bakarrik basatzen dira gizonak: argalak eta muskulatuak, altual, hile luzearekin, begi koloretzuak… eta emakumeekin: argalak, titi eta ipurdi handiak, hile luzeak, beginkoloretzuak, altuak… baina egia esanda gehienak ez dituztela ikasketa oso onak eta ikusten zaie ez direzela oso azkarrak, gero kaletik basoaz gendea ez da horrelakoak, ez dute danok kanoon estetiko horrek betetzen, ez dute danok horrelako gorpuak, kalean, denok gure defektuak ditutu, batzuk gehiago beste batzuk gutxiago, baina ez daude horrelako kanon estetikoak betetzen dituzten gizonak edo neskak. Baina beste alde batetik telesail horretan, bakarrik fijatzen dira gorpuetan, eta ez nolakoak direzen, aldatzen dituzte haien urteetako bikoteak, gorpu polit bategaitik, eta ez dira ia inoiz barrualdean fijatzen, hori ere argumentatzen du ikusten delako kalera irtetzen direzenean ez direzela mantentzen telesailetan sortutako bikote berriak, horregaitik diñot bakarrik fijatzen direzela kanpoaldeak, hau da fisikoan eta ez barrualdean, hau da, nolakoak diren esagutzen hari diren pertsona horiek.

Baloreen ikuspuntutik, nire ustez ezin dira balore asko atera telesailetik, sexualitate asko sexualizazioa, jeloskortasuna, posesibitatea… horrelako baloreak sustatzen ditu, horregaitik ez dut uste la isla de las tentaciones-etik baloreak atera ahal direnik

Aste honetako sarrera GURE GIZARTE IDEALA SORTZEN lanaren 2.atalaren atal bat izango da, banaka egingo duzuena. Horretarako «giza eskubideen kartako» eskubideen inguruko hausnarketa bat egin beharko duzue, eta eskubide berriak proposatu beharko dituzue.

Nire ustez Espainian eskubideen aldean nahiko ondo gaude, nire ustez askeak gara nahi dogun guztia egiteko legeen barruan, baina beste herrialde batzuetan ez da horrela gertatzen, herrialde batzuetan adibidez Indian, emakumeak oso askatasun gutxi dute, ez dira askeak haiek nahi dutena egiteko, oso kaltetuak daude legeen ikuspuntuetan eta erlijioagaitik ere. Beste leku bat non ez dituzte gizakiok eskubideak, Ipar Korean, han ez gizonak ez emakumeak ez dute askatasuna, ez dira askeak nahi dutena egiteko, ezin dira haien herrialdeetik beste herrialde batera mugitu bizitzeko, hau da han preso moduan daude, eta handik eskapatzen zaiatzen bazara seguruenik hilko dizuten Ipar Koreako militarrak, haiek ez dira bizitzen demokrazia baten, baizik eta diktaduran.
Hau ikusita gure herrialdean nahiko ondo gaude, horregaitik eskubideen ikuspuntutik oso ondo gaudela esangu nuke, baina zeozer aldatu beharko bagenu, aldatuko nuen horain gertatutakoa Pablo Haselekin, hau da adierazpen askatasuna, ezinezkoa da abeslari batek, bere abestietan berak pentsatzen duena esateagaitik kartzelatua amaitzea, azin da izan norbait bere pentsaera mota ez badoa gobernuarekin batera kartselatuta amaitzea. Horregaitik eskubide hori aldatuko nuen eta Pablori kartzelatik aterako nion eta ez nuen hutziko horrelako beste bat gertatzea.

-Zer aldatu da denboran zehar emakumeen egoeran gure gizartean? Gaur egungo konstituzioak berdintasuna aitortzen du, baina beti izan da horrela? Bete egiten da konstituzioak esaten duena?

-Nola azaltzen da genero zapalkuntza era ezkutuan egunerokotasunean («mikromatxismoak» deritzona)?

-Zeintzuk dira emakumeen genero estereotipoak (adibidez lanbideetan, arropan eta estetikan, aisialdian…)? Uste duzue hauetako batzuk diskriminatu egiten dutela emakumea? Zergatik?

-Zein da zure gizarte ideala genero berdintasunari dagokionez?

Nire ustez asko asko aldatu da gauza, horain neskak legeen arabera ez daude batere mutilak baino kaltetuagoak. Lehen ez zen horrela, neskak oso kaltetuak zeuden eta mutilak oso mesedetuta. Orain batzuetan kontran gertatzen da, mutil batek eta emakume batek delitu berdin bategaitik, mutilak sigor handiagoak dute batzuetan, hori ere nire iritziz txarto dago, berdintasuna egon beharko zen legeen aldean.

Baina egia da neskak kaltetuak daudela sozietatean, legeen aurrean ez, baina sozietatean bai, normalean mutilak baino lan txarragoak dituzte, mutilak empresen buruak dira normalean eta neskak haien sekretariak. Neskak mutilak baino gutxiago kobratzen dute, lan berberagaitik ilegala da soldata desberdin bat edukitzea, eta hori salagarria da, baina normalean ez da salatzen.

Niri gehien kezkatzen didan gaia da, bortxaketak eta gizona bere neskalagunari egindako tratu txarrak, oso ondo iruditzen zait martxoak 8 an kalera ateratzea horrelako gauzak sufritzen duten neskengandik, eta ez gekditu harte ez utzi gaia, baina batzuetan feminista batzuk eskatzen dituzte txorakeriak mikromatxismoaren aitzakiarekin, adibidez: feminista batzuk esaten zuten oilarra matxistak zela eta oiloak bortzatzen zituztela edo horrelako txorakeriren bat edo beste adibide bat da politikari batek esan zuen hotzanpsatzen hari zela eta hori matxismoaren kontu bat zela oso altua zegoelako haizegailua. Nire iritziz horrelako feministak bakarrik zikintzen dute benetako feministak egiten duten lana.

Gure gizartean era desberdinetako pertsonak aurkitzen ditugu. Zer esan nahi du mirar con la inteligencia del corazón? Zer iruditzen zaizu diskurtsoa? Zerk deitzen zaitu harreta?

Betidanik gozartean era guztiko pertsonak egon dira, ez dira haiek desberdinak, gaizotasun bat dutenek, nik ez nien desberdinak deituko, ez dagoelako berdintasun bat gizartean, danok gure eran berdinak eta desberdinak gara, horregaitik nik ez nuen esango goizotasunak sufritzen duten pertsonek, desberdinak direla. Puntu horretatik hasita, gizartean asko aurreratu gara era horretan, lehen ez zeuden ondo ikusita gaizotasun arraroak zituzten pertsonek, eto gendea haietaz barre egiten zuten edo haiei baztertzen zizkieten, baina oingo gizartean ez da horrelakorik gertatzen, edo gertatzen bada, askoz gutxiago, gendea askoz gehiago errespetatzen dituzte gaizotasunak dituzten pertsonek.

Nire ustez “mirar con la inteligencia del corazon” esan nahi du, pertsona bat ez da begiratu behar kanpotik baizik eta bere bihotza nolakoa den, ez gaizotasun bat izateagaitik baztertu, pertsona hori bere barrualdean gauza askoz interesgarriak eduki dezake ez duen gaizotasunik batek baino.

Diskurtsoa asko gustatu zait, oso hunkigarria izan da, eta gustatu zait nola gogoratu da bere alboan egon diren pertsona guzti- guztietas, ere nola bere lagunak, berarekin grabatu dutenek berari apoilatzen egon diren moduan.

Gure gaur eguneko gizarteak modu libre batean pentsatzen duguna esateko aukera ematen digu, horretarako sare sozialak ditugu, besteak beste. Baina gizarte moduan ere aurreiritziasko ditugu. Bideoa ikusi eta gero, jarri zaitez itzultzeko laguntza eskatzen duen pertsonaren tokian eta hausnartu, nola sentituko zenuke? Zer egin horrelako jarreren aurrean? Erantzuteak pena merezi du?

Nire ustez gaur eguneko gizarte gehiena bai dugu nahi duguna esateko aukera, ikus daiteke sare sozialetan, adibidez, twiterren askotan debate asko daude, gendea pentsamendu mota desberdinak dutelako eta haien pentsaera mota erakusteagaitik, parte batez hori oso ondo dago, ikusten delako gendea ez duela beldurra bere pentsaerak erakusten, berdin ematen zer pentsatuku duten besteak zure iritziaz, baina beste alde batez denbora guztian debateak daude eta askotan irain askorekin.

Bideoan ikus daiteke arrazakeri kasu oso handia, oso ona iruditzen zait, mesua itzuli behar dituen pertsonek guztiz kontran daude, hor ikus daiteke sozietatea haurreramtz doala.

Nik uste dot horrelako kasu batean esango nion zer jartzen duen mesua apur bat suabizatzen eta esanez pertsona hori blokeatzeko edo horrelako gauza bat, pertsona hori blokeatu.

Nik uste dut sozietate honetan oraindik pertsona asko razista direlak, sorte onez, gero eta honerantz goaz, horain razista perstonak gutxiago daude, eta ez direnak konturatzen pertsona guztiak berdinak garela, errazistak ziren lehen, esklabutzarekin, baina hori aldatu egin da, eta denok berdinak gara.

Adierazpen-askatasuna da pertsona bakoitza berak pentsatzen duena azaldu ahal duela, hau da, berdin da zer pentsamendu edukitea, zuk aske zarela zure pentsamenduak adieraztzeko. Aragazkia esaten duenez garrantzitzuagoa da ez gendea aske izatea adierazten baizik eta pentsatzea jakitea, gende asko txorakeriak pentsatzen ditu eta haiek uste dute zuzen daudela, baina batzuetan oso okertuta daude, eta nik ez dinot pertsona horrek ezin dutela horrela pentsatu edo haien pentsamenduak adierazi, baizik eta ikasi, kulturizatu, informazioa bilatu… eta horrela zeguruenik pentsamenduz aldatuko zuten.

Adibidez jendea ez dago adoz abortuarekin, esaten dute bizi bat hiltzen zabizela, gende asko horrela pentsatzen du, baina ez dutelako informaziorik bilatu, bestela konturatuko ziren abortatzeko ezin direla pasatu hilabete asko, eta abortatu behar da umea ez dagoenean garatuta, ez hiltzeko bizi bat. Horrekin esan nahi dut nik ez nuen abortua kontran dagoen gendea kartzelan sartuko, bakoitza aske da nahi duena pentsatzen, baina ondo informatu behar zara, pentsatzen ikasi behar duzu.

Pablo Hasel-rekin gertatutakoa da kartzelan sartu diotela bere tuit batzuengandik edo abestien letrengaitik, ez nago batere adoz horrekin, ezin duzu pertsona bat kartzelan sartu bakarrik tuit edo abesti batzuengaitik, ez edukiteagaitik zure pentsamendu berdinak. Baina egia da bere tuit edo abestiak oso gogorrak direla, adibidez esaten du pepekaok ondo daudela hilda, ezin dezakezu horrelakorik esan, normalena da gendea zure gainean botatzea, oso gauza gogorrak direlako, baina hori da gauza bat eta beste bat kartzelan sartzea zure pentsamenduak adierazteagaitik. Pablo izan da Europako lehen kartzelatua abestietan bere pentsamenduak adierazteagaitik, eta hori ezin da izan, Espainia hain garatuta esaten dugunez herrialdea XXI. Mendean ezin da horrelakorik gertatu. Berak bi kondena izan ditu eta bigarrenagaitik akumulatu da eta kartzelan sartu diote. Hasel ezartzen dizkioten bi zigorrak: lehenengoa, bi urteko kartzela-zigorra, bere abestietan ETA eta GRAPO-ren terrorismoa goratzeagatik. Zigor hori etenda zegoen 2015etik delitu beragatik bederatzi hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zioten eta horrez gain, iaz beste irain bat egin zien koroari eta segurtasun-indarrei.

Hizkuntza ondo dominatzea gauza oso garrantzitsua da, hizkuntza ondo dominatuz hobetu expresatuko ahalko zara, zure iritzia eman edo beste hainbat gauzetan parte hartzea.

Oraingo generazioak askoz ikasketa hobeagoak dituzte lehengoak baino, lehen ez zuten danok ikasten, baizik eta edo gizonak edo familiak diru gutxi zuenez bakarrik ume bat. Baina hori asko aldatu da, ikaskuntza horain derrigorrezkoa da danontzako, eta ezin badozu pribatua eduki publikoa duzu. Horrekin generazio berriak adituagoak bigurtzen dira eta horrekin hizkuntza hobetuz doa. Baina gauza bat dago kalte handia egiten diena, sare sozialak. Sare sozialetan ez dute ondo idazten eta ez dituzte falta ortografikoak zaintzen, horrela txarto idatziz, hori afektatzen du zuzenean gure expresatzeko eran, non ez badugu lantzen ez da inoiz hobetuko. Ere, gendea gustoko du irakurtzea, baina orain ez dute irakurtzen haien denbora sare sozialetan botatzen dutelako, irakurtzeak ez du bakarrik denbora pases balio, ere zure kultura asko handitzen du, zure ortografia hobetzen du eta hobeto expresatzen laguntzen dizu. Irakurtzea oso garrantzitzua da, baina pizkanaka- pizkanaka gendea irakurtzeari uzten ari da.

Hizkuntza ondo menderatzeak segurtasuna ematen dizu ondo adierazteko, zure hizkuntza ondo menderatzen ez baduzu, baliteke zuk iritzia edo ikuspuntua eman nahi duzun zerbaitetan isilik geratzea hitz zehatzak erabiltzen ez jakiteagatik.

Are okerrago gertatzen da analfabetoak edo mutuak diren pertsonekin, XXI. mendean oso jende analfabeto gutxi geratzen da, gehienak adinekoak dira, baina gazte geratzen diren gutxi horiek, ezin dute ez lanik ez ikasketa aurreraturik lortu, eta ez lanik ez ikasketarik lortzen ez badute, egunean zehar gaizki pasatzen dute, ez dutelako diru askorik eta horrek behar bezala bizitzera eramaten du, horregatik da oso garrantzitsua idazten eta irakurtzen jakitea. Mutuak diren pertsonak egia da oso desberdina dela, berezko hizkuntza dute, baina hizkuntza horrekin ezin dira hitzak erabili aho hizkuntza baten bezala, halaber, ez da oso ohikoa kalean zeinu-hizkuntza ezagutzen duen jendea topatzea, orduan, oso zaila dute ezagutzen ez duten pertsonekin sozializatzea.

Zure hizkuntzaz gain, beste hizkuntza batzuk ere menperatu behar dituzu, ingelesa da hizkuntzarik garrantzitsuena, eta oso ondo menderatzen baduzu, ingelesez eta zure ama-hizkuntzan berdin adieraztean, ate asko irekiko dizkizu, eta jada ez bakarrik lanekin, edozein egoeratan beste hizkuntza bat behar duzu, eta ingelesak guztiekin komunikatzeko balio dizu, bidaiatzeko orduan, bidaiatzeko moduko hizkuntzarik ez baduzu, baina bidaiatzeko beste modu batera bidaiatu nahi baduzu, bidaiatu nahi baduzu, bidaiatzeko moduko hizkuntzarik ez baduzu.

Nire ustez, oso garrantzitsua da hizkuntza ondo ezagutzea, baina ondo bizi zaitezke hizkuntza sakon ezagutu behar izan gabe, espainiar gehienok ondo ezagutzen dugu hizkuntza, baina hizkuntzaren gehiegizko ezagutza ere ez dugu, eta ondo bizi gara, oztopo handirik gabe. Laburbilduz, garrantzitsua da hizkuntza ondo ezagutzea, baina zoriontsu izateko, ez duzu sakonki ezagutu behar.